علامه طباطبایی درتفسیرالمیزان بحث زیادی پیرامون کوروش و ذوالقرنین بیان نموده اند که دراینجا به قسمتی از آن اشاره می کنیم و خوانندگان محترم برای اطلاعات بیشتر می توانند به این تفسیرگرانبار مراجعه کنند.
در این دنیا، افرادی هستند که بهشت و نعمتهای آن، و دوزخ و آتش سوزان آن را می بینند. بی خبران، آنان را بیمار پندارند در حالی که بیمار نیستند، یا دیوانه انگارند در حالی که آنان را رخداد بزرگ دلشان، که معرفت و خوف و هیبت خدا باشد، آن گونه کرده است. باور ایشان این است که هیچ نیازی ماندگار در دنیا نداریم، و برای دنیا آفریده نشده ایم و به تلاش بیش از اندازه برای آن مأمور نیستیم. دینباوران اموال خود را در راه خدا انفاق کرده اند، و خون و جان خویش را به خدا بخشیده اند و بدین وسیله خشنودی آفریدگار را خریده اند. دانستند که خدا مال و جان آنان را در برابر بهشت خریدار است، پس با او معامله کردند و از تجارت خود سود بردند و خوشبختی بزرگ به دست آوردند و رستگار و کامیاب شدند.
«علی بن الحسین علیهماالسلام در واقعه کربلا همراه پدرش بود و در آن هنگام از عمر شریفش 23 سال(1) میگذشت. فرزند ایشان، امام محمد باقر علیهالسلام که همراه پدر بود، سه یا چهار ساله بود. امام زینالعابدین در آن هنگام به سبب بیماری در جهاد شرکت نکرد و خداوند او را برای هدایت مـسلمانان نـگه داشت و نسل رسول الله صلیاللهعلیهوآله از فاطمه علیهاالسلام در ذریّه امام حسین علیهالسلام به امام سجاد علیهالسلام و اولاد او منحصر گردید.»(2)
نویسنده : رضا بابائیچکیدهعاشورا و حادثه جانسوز کربلا، همه طبقات عرفی و علمی جامعه را به تامل و تحقیق در خود فرامیخواند. این واقعه مهم تاریخی، همچنان که منشا بسیاری از رویدادهایاجتماعی بوده است، مبدا تحقیقات علمی و تاملات دینی نیز هست. بدین رو با همه گروههای اجتماعی و علمی جامعه شیعی، ارتباط نزدیک پیدا میکند. حراست از اینرکن تشیع، نیاز به هوشمندی و تلاشهای خالصانهای دارد که بیش از همه متوجه محققان، دانشمندان و ذاکران حسینی(ع) است. نوشتار حاضر، میکوشد آنچه شایسته و بایسته پاسداری از فرهنگ عاشورا است، به اختصار بازگوید. بدین رو پس از اشاراتی کوتاه به ماهیت و جایگاه عاشورا در فرهنگ اسلامی، چهار مسئله رابرمیرسد: نخست مهمترین آموزههای کربلا را خاطرنشان میکند که عبارتاند از:حماسه و عقلانیت دینی. بخش دوم مقاله، نگاهی آسیبشناسی به عاشورا دارد و دربخش «مردم و عاشورا» وجهه مردمی بودن عاشورا و مقتضات آن را میکاود.«پرسشها» عنوان آخرین قسمت مقاله است که در آن به یکی از رایجترین وتاریخیترین شبهات میپردازد. در این بررسی، معلوم میگردد که عزاداری برای سیدالشهداء(ع) از سنتهای تاریخی و دینی مسلمانان است و پشتوانههای شرعی وروایی آن نیز اندک نیست. در همه بخشهای مقاله، کوشش شده است، رسالت گویندگان، نویسندگان، محققان، ذاکران و همه آنان که به نحوی در خدمتگذاری به فرهنگ عاشورا اهتمام دارند، خاطرنشان شود.
چهار حـادثه مـهم شـب عاشورا1. در شب عاشورا به «محمد بن بشیر حضرمی» یکی از یاران امام حسین علیهالسلام خبر دادنـد که فرزندت در سرحدّ ری اسیر شده است. او در پاسخ گفت: ثواب این مصیبت او و خود را از خـدای متعال آرزو میکنم و دوست نـدارم فـرزندم اسیر باشد و من زنده بمانم. امام حسین علیهالسلام چون سخن او را شنید فرمود: خدا تو را بیامرزد، من بیعت خود را از تو برداشتم، برو و در آزاد کردن فرزندت بکوش.محمد بن بشیر گفت: در حالی که زنـده هستم، طعمه درندگان شوم اگر چنین کنم و از تو جدا شوم.امام علیهالسلام پنج جامه به او داد که هزار دینار ارزش داشت و فرمود: پس این لباسها را به فرزندت که همراه توست بسپار تا در آزادی بـرادرش مـصرف کند.(25)…..
در حکومت اسلامى که بر اساس قوانین قرآن پىریزى میشود، علاوه بر نظارت خصوصى بر اجراى صحیح قوانین بهوسیله کارکنان حکومت، به مقتضاى «وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمةٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ؛(1)باید از میان شما، جمعی دعوت به نیکی و امر به معروف و نهی از منکر کنند!» یک نظارت عمومى نیز ترتیب داده شده، به مقتصاى این نظارت عمومى همه مؤظف بر نظارت براى اجراى صحیح قوانین هستند و باید آن را بهعنوان یک فریضه بزرگ و مقدس انجام دهند.
انسیه عسگری*چکیده:اکثر مورخان و مفسران مسلمان،از شیعه و سنی،واقعه مباهله در زمـان پیـامبر اسـلام(ص) را روایت نمودهاند،اما در میان این گزارشها اختلافاتی مشاهده میشود.عمدهترین منبع تفاوتهای مذکور در تاریخگذاری آیـه مباهله است.در قسمت نخست این تحقیق با بررسی گزارشهای منابع تاریخی و روایی،نـزول آیه مباهله در سال سـوم هـجری،به همراه دیگر آیات سوره آل عمران،تأیید میشود،اما پس از بررسیهی تاریخی،نتیجه گرفته میشود امکان حضور اهل بیت(ع)در واقعه مباهله در همان سال مقدور نمیباشد، لذا با بررسی بیشتر نتیجه حاصل مـیشود که روای مشهور مباهله از باب تطبیق بر آیه مذکور بوده است نه از باب شأن نزول.در قسمت دیگر این نوشتار،پس از طرح اجمالی رویکرد اهل سنت،دیگاه دو تن از مفسران مشهور آنها که واقعه مـذکور را مـورد خدشه قرار دادهاند مورد بررسی و نقد قرار میگیرد.
جستاری کوتاه در حیات علمی امام موسی کاظم (علیه السلام)نجمه کرمانیامام معصوم سرچشمه علم الهی و معدن اسرار است و ملکه علم و عصمت از کودکی در او بارور می گردد و در سراسر عمر با او همراه است. امام معصوم، میراث دار علم و حکمت انبیاست آن گونه که مسیح (علیه السلام) در گهواره فرمود:«قَالَ اِنّی عَبدُاللّه اَتانِیَ الکِتابَ وَ جَعَلَنِی نَبیّا»1 از این رو، بررسی زندگانی امامان معصوم (علیه السلام) از کودکی تا شهادت آنان در بردارنده نکاتی عالی و درس آموز از علم و حکمت و الگوی کاملی برای انسان هاست. شهادت حضرت موسی بن جعفر (علیه السلام) بهانه ای به دست داد تا در نگاهی گذرا، به حیات علمی آن امام همام و موقعیت برجسته علمی ایشان بپردازیم، و به گونه اجمالی، چهره علمی ایشان از کودکی تا شهادت را مورد بررسی قرار دهیم؛ «و سلام عَلَیهِ یَومَ وُلِدَ وَ یَومَ یَموتُ وَ یَومَ یُبعَثُ حَیّا».2
امام هادی علیهالسلام در سن هشت سالگی (سال 220 هجری) به امامت رسید. دوران امامت آن حضرت همزمان بود با خلافت معتصم، واثق، متوکل، منتصر، مستعین و معتز، که از بـین آنـها مـتوکل، ستمگرترین خلیفه عباسی، سخت دشـمن اهـل بـیت علیهمالسلام و شیعیان بود. ابن اثیر میگوید: «متوکل نسبت به علی بن ابی طالب علیهماالسلام و اهل بیت او بُغْض شدیدی داشت و اگر بـه او خـبر مـیدادند که کسی علی و اهل بیتش را دوست دارد، قصد مـال و جـانش را میکرد.»
چکيدهعيد قربان يکي از اعـياد بـزرگ اسـلامي است که نزد عموم مسلمانان جهان و بويژه مردم مسلمان ايران اسـلامي از منزلتـي والا برخـوردار اسـت . مسـلمانان ايران بـه تأسي از دستورات قرآن و احاديث نبـوي، قربـاني کـردن را کـه بـراي زايران خانه خدا واجـب است ، براي خود سـنت مـؤکد ميشـمارند و بـا آداب و آيين خاصي به برپايي مراسم عيد قربان ميپردازند. آنان ضـمن بـه جـا آوردن غسل عيد، پوشيدن لباس نو، استعمال عطر، برپايي نماز عيـد و خوانـدن دعـا، آداب قرباني کردن را که نماد اصلي عـيد قربان است ، به جا ميآورنـد. در ايـن روز پس از تقسيم گوشت قرباني بـين خويشـاوندان ، همسـايگان و مسـتمندان غذاهاي مخصوصي براي عيد طبخ ميشود و خانواده هاي عـروس دار هـدايايي براي نوعروسان خود ميفرستند.